Pametna i socijalno odgovorna energetska tranzicija u regionima sa intenzivnom eksploatacijom uglja

Energija, ekonomija, ekologija, 3, XXXIII, 2021, (str. 73-79)

АУТОР(И): Jasmina Mandić Lukić, Đorđina Milovanović, Maja Stipić, Sanja Petrović Bećirović, Radoslav Raković, Brankica Popović Zdravković, Miodrag Životić

Е-АДРЕСА: jmlukic@ep-entel.com, djmilovanovic@ep-entel.com, spetrovic@ep-entel.com, rrakovic@ep-entel.com, bpopovic@ep-entel.com, mzivotic@ep-entel.com

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/EEE21-3.73L

САЖЕТАК:

Suočena sa preuzetim međunarodnim obavezama koje se odnose na aktivnosti usmerenim ka ublažavanju posledica klimatskih promena, a koje će se i zvanično reflektovati kroz regulatorna dokumenta koja su u procesu definisanja i usvajanja (Strategija i Akcioni plan niskougljeničnog razvoja i Zakon o klimatskim promenama), u Srbiji se sve jasnije sagledava neophodnost da se eksploatacija i korišćenje domaćeg uglja zameni ekološki prihvatljivijim gorivima ranije nego što je to inicijalno planirano. Poznata činjenica da sektor energetike u Srbiji generiše 80% ukupnih GHG emisija na nacionalnom nivou, a da su pomenute emisije dominantnim delom posledica sagorevanja domaćeg lignita, jasno ukazuje na zaključak da se najveći uticaj na usporavanje daljih klimatskih promena na lokalnom nivou prvenstveno može ostvariti kroz korišćenje alternativnih izvora energije.    

Ipak, imajući u vidu da pomenuti proces energetske tranzicije sa sobom nosi niz značajnih tehnoloških, ekoloških, ekonomskih, socijalnih i drugih poteškoća, EU je kroz program Horizont 2020 pokrenula više projekata, a jedan od njih je TRACER koji ima za cilj da prikaže primere najboljih istraživačko-inovacionih strategija usmerenih ka lakšem prelasku na niskougljeničnu, održivu energetsku praksu. Projekat analizira devet evropskih regiona sa intenzivnom eksploatacijom uglja, među kojima je i Kolubarski region u Srbiji. U radu su prikazani tehnološki, ekološki i socijalni izazovi u procesu tranzicije, sa akcentom na Kolubarski region, i predlogom za energetsku tranziciju u Srbiji, uvažavajući Istraživačko-inovacione strategije i Pametnu specijalizaciju.

КЉУЧНЕ РЕЧИ:

Energetska tranzicija, Istraživačko-inovacione strategije (I&I), Zelena energija, Pametna specijalizacija

ЛИТЕРАТУРА:

  • Energy transitions in Europe: Common Goals but Different Paths, Euro-CASE Energy Platform, 2017. https://www.euro-case.org/wp-content/uploads/2019/10/Eurocase/Publications/PDF/platform_energie2019.pdf [pristupljeno 30.03.2021]
  • Spatial plan of Kolubara Mining Region – 2016.
  • SORS (Statistical Office of the Republic of Serbia), 2018a. Statistical Yearbook 2018.
  • SORS (Statistical Office of the Republic of Serbia), 2018b. Statistical Yearbook 2018. Municipalities and Regions in the Republic of Serbia, 2018.
  • Electric Power Industry of Serbia 2018, 2019. Environmental Report. http://www.eps.rs/eng/Documents/energyEfficiency/The%20PE%20EPS%20Environmental%20Report%202018.pdf [pristupljeno 30.03.2021]
  • Study on the Long Term Exploatation of Coal in Kolubara Mining Region, 2015.
  • TRACER project, https://tracer-h2020.eu [pristupljeno 30.03.2021]
  • Mergner, R., et al., Smart strategies for the transition in coal intensive regions, in Proc. 28th European Biomass Conference & Exhibition (EUBCE 2020), Marseille, France, 6-9 July 2020. https://eurec.be/smart-strategies-for-the-transition-in-coal-intensive-regions/ [pristupljeno 30.03.2021]
  • Radulov, L., Nikolaev, A., Genadieva V. (Eds.) Report on the current role of coal mining and related policies in the TRACER target regions, D3.1, September 2019, Project No: 836819, Smart strategies for the transition in coal intensive regions.
  • Doczekal, C., et al., Technical concepts for the transition of the energy system into a smart, sustainable and renewable energy system in the TRACER target regions, D3.2, page 101-114, July 2020, Project No: 836819, Smart strategies for the transition in coal intensive regions.
  • Strategy on development of Energy Industry in Serbia up to 2025, with projection up to 2030 (Official Gazette of Republic of Serbia 101/2015).
  • Program of implementation of Strategy on Development of Energy Industry in Serbia up to 2025, with projections up to 2030 (Official Gazette of Republic of Serbia 104/2017)
  • National Plan for Reduction of Main pollutants from old large combustion Plants (Official Gazette of Republic of Serbia 10/2020).
  • National energy and climate plans (NECPs), https://ec.europa.eu/energy/topics/energy-strategy/national-energy-climate-plans_en [pristupljeno 30.03.2021]
  • Annual Technical Report, Electric Power Utility of Serbia/ Thermal Power Plants Branch, 2016.