Lakan i Adorno o individualnom identitetu

Agrafa, II 3/2014  (str. 189-201)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Stefan Erdoglija

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/Agrafa3.189E

SAŽETAK / ABSTRACT:

U radu se ispituje i problematizuje veza između ključnih stavova Žaka Laka i Teodora Adorna, pre svega, kada je reč o individualnom identitetu. Pošto je za Lakanonovo shvatanje o genezi identiteta ključno odrastanje, prvo se osvetljava Lakanovo učenje o razvoju Imaginarnog, Simboličkog i Realnog registra svesti. Identitet uključuje interpelaciju, odgovaranje na ideološko prozivanje od strane drugog, kojom subjekt zauzima svoje mesto u društvu. Ali, suprotno tvrđenjima Luja Altisera, kod Lakana i Adorna individua nije svodiva na društveno-integrisani ideološki subjekt. Svako postajanje ovakvim subjektom proizvodi neintegrisani „ostatak“ u individui. Ovaj ostatak javlja se u svim tvorevinama nesvesnog, u simptomima i predstavlja kod obojice mislilaca motor promene individue. Za Lakana se psihoanalitičko lečenje završava pomirenjem sa prirodom na kome je Adorno insistirao i to u obliku identifikacije sa simptomom. Lakan i Adorno daju i komplementarne perspektive u kritici društvenog identiteta individue njihovim učenjem o Označitelju-gospodaru (Lakan) odnosno o pojmu (Adorno). Problem je i u tome što ključni termini kojima se individua identifikuje i koji je dovode u vezu sa grupama u koje se svrstava ne kažu nam racionalno šta je individua u suštini.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

imaginarno, realno, identitet, simptom, označitelj-gospodar, dijalektika.

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

LITERATURA / REFERENCES:

  • Adorno, Theodor i Horkheimer, Max (1989), Dijalektika prosvetiteljstva : filozofski fragmenti, Sarajevo: Veselin Masleša.
  • Adorno, Teodor (1979), Negativna dijalektika, Beograd: BIGZ.
  • Adorno, Theodor (1998), „On Subject and Object“ u Adorno, Theodor, Critical Models: Interventions and Catchwords, New York: Columbia University Press, str. 245 – 258. Althusser, Louis (1994), „Ideology and Ideological State Apparatuses (Notes Towards an Investigation)“ u Žižek, Slavoj (prir.), Mapping Ideology, London – New York: Verso, str. 100-140.
  • Anderson, Benedict (1991), Imagined Communities. Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, London: Verso.
  • Day, Benjamin (2004), „From Frankfurt to Ljubljana: Critical Theory from Adorno to Žižek”, Studies in Social and Political Thought 9: 1-20.
  • Dolar, Mladen (1993), „Beyond Interpellation”, Qui parle 6(2): 75-96.
  • Erdoglija, Stefan (2013), „Stvarnost kao konstrukt ideološke fantazije“, Agrafa I(1): 106- 119.
  • Felluga, Dino, Modules on Lacan: On Psychosexual Development, (internet) dostupno na: http://www.cla.purdue.edu/english/theory/psychoanalysis/lacandevelop.html, pristuspljeno 30.11.2014.
  • Lacan, Jacques (1994), „The Mirror-phase as Formative of the Function of the I“ u:
  • Žižek, Slavoj (prir.), Mapping Ideology, London – New York: Verso, str. 93-99. Lacan, Jacques (1993), The seminar of Jacques Lacan, Book II: The Ego in Freud’s Theory and in the Technique of Psychoanalysis, New York: W.W. Norton.
  • Leeb, Claudia (2008), „Toward a Theoretical Outline of the Subject: The Centrality of
  • Adorno and Lacan for Feminist Political Theorizing”, Political Theory 36(3): 351 – 376. Marks, Karl (1958), Kapital: Knjiga I, Beograd: Kultura.
  • Žižek, Slavoj (2000), „Class Struggle or Postmodernism? Yes, please!“ u: Žižek, Slavoj, i Laclau, Ernesto i Butler, Judith, Contigency, Hegemony, Universality: Contemporary Dialogues on the Left, London – New York: Verso, str. 90 – 135.
  • Žižek, Slavoj (2002), The Sublime Object of Ideology, London – New York: Verso.
  • Žižek, Slavoj (1976), Znak, označitelj, pismo, Beograd: NIP Mladost.
Post Views: 48